Globalizacja imperatyw współczesnej konsumpcji




Pobierz 22.18 Kb.
NazwaGlobalizacja imperatyw współczesnej konsumpcji
Data konwersji23.06.2013
Rozmiar22.18 Kb.
TypDokumentacja
Globalizacja - imperatyw współczesnej konsumpcji.

Często globalizacja jest postrzegana jako synonim dla kategorii "kompleksu militarno-przemysłowego", imperializmu, kapitalizmu, westernizacji czy amerykanizacji. Często globalizację postrzega się w kategoriach działań intencjonalnych "określonych sił" próbujących zdominować ekonomicznie, politycznie czy kulturowo wszystkie społeczeństwa naszego globu. Szczególnie takie stanowisko jest widoczne w obszarze nauk ekonomicznych, gdzie symptomy globalizmu są najbardziej wyraziste.

Globalizacja jest kategorią bardziej złożoną niż się pozornie wydaje, ma ona charakter "odśrodkowy", "różnicujący", pluralistyczny, choć nie byłaby możliwa bez tendencji ku koncentracji, występujących w wielu aspektach rzeczywistości. Globalizacja ma charakter zarówno deskryptywny jak i preskryptywny. W wymiarze deskryptywnym jest opisem świata, opisem procesów i zjawisk w nim zachodzących na przełomie tysiącleci, opisem świata jak nigdy dotąd zespolonego przepływem kapitału, dóbr konsumpcyjnych, informacji i ludzi. W wymiarze preskryptywnym globalizacja jest wizją świata, w którym zjawiska i procesy charakteryzujące tendencje globalistyczne przyczyniają się do poprawy życia mieszkańców naszej planety.

Źródeł globalizacji należy szukać w podstawowych założeniach oświeceniowego projektu:

  • idea demokracji, pluralizm oraz idea wolnego rynku;

  • paradygmat kapitalizmu, który to sprawia, że jesteśmy świadkami promocji kultur peryferyjnych - promocji, której przesłankami nie jest altruizm czy sentyment dla danego segmentu kulturowego, lecz poszukiwanie nowych możliwości dla ewentualnego sukcesu ekonomicznego;

  • rozbudzona w dobie Oświecenia "ciekawość świata" - głód wiedzy, poszukiwanie informacji o Innych;

  • będący jedną z konsekwencji oświeceniowej wiary w postęp rozwój techniczny i technologiczny - rozwój różnych form komunikacji między ludźmi i form transportu.


Globalizację należy rozpatrywać w kilku zasadniczych wymiarach:

  • oznacza rosnącą współzależność polityczną i militarną niepodległych państw, wyrażającą się przede wszystkim coraz szerszym udziałem w organizacjach międzynarodowych;

  • globalizacja jawi się jako narastająca współzależność ekonomiczna całego szeregu organizmów gospodarczych o charakterze narodowych jak i ponadnarodowym, grupujących się w multilateralne koncerny;

  • oznacza nasilający się, szczególnie w ostatniej dekadzie, przepływ ludności, przybierający formę migracji o charakterze społeczno-ekonomicznym, podróżowania w celach służbowych i turystycznych, oraz uchodźstwa z pobudek politycznych;

  • globalizacja jest procesem obejmującego już niemal cały glob mieszania się różnorodnych form kultury ekspresywnej, jak muzyka, folklor, formy i sposoby przygotowania potraw, sztuka itp., oraz przepływu całego szeregu instrumentalnych form kulturowych, jak modele porządku społecznego czy systemy wartości, za pomocą coraz bardziej rozwiniętej komunikacji globalnej.



Globalizacja w sensie ogólnym oznacza intensyfikację ogólnoświatowych relacji społecznych, które łączą odległe społeczności lokalne w taki sposób, że wydarzenia lokalne są formowane przez wydarzenia zachodzące w miejscach odległych o wiele kilometrów i vice versa.

Globalizacja nie jest formą uniwersalizacji, westernizacji czy amerykanizacji innych społeczeństw. Jest raczej zaprzeczeniem tych, charakterystycznych dla epoki nowoczesnej procesów. Idei globalizacji zakłada nieokreślony, nieuporządkowany i samo-napędzający się charakter zdarzeń, odrzucając istnienie jakiegokolwiek centrum. Nie jest ona próbą narzucania zachodniego (czy jak wolą niektórzy amerykańskiego) stylu życia innym społeczeństwom. Jest ona raczej obecnym stanem rzeczy - jest tym, co przydarza się nam wszystkim. Globalizacja promuje raczej fragmentaryzacja i zróżnicowanie, gdyż kapitalizm w swojej globalnej, post-Fordystowskiej fazie potrzebuje, by móc się rozwijać, zróżnicowania i zindywidualizowania swoich produktów. Rynki społeczeństw kapitalistycznych są pełne wyspecjalizowanych i często egzotycznych dóbr i usług, regionalnych potraw czy sztuki krajów Trzeciego Świata. Dobrem konsumpcyjnym nie są już głownie produkty kultury Zachodu. Są one wytwarzane w różnych zakątkach globu i przekształcane w dobra komercyjne na potrzeby kosmopolitycznego rynku. Skomercjalizowane, masowe dobra konsumpcyjne wykorzystują odkrywane na nowo tradycyjne, ludowe czy narodowe motywy i style, oderwane jednak od swoich oryginalnych kontekstów. Dlatego kultura globalna może występować równolegle jako róg obfitości standaryzowanych dóbr konsumpcyjnych, oraz jako szachownica odnarodowionych motywów etnicznych i ludowych. Dzięki temu niemal każdy mieszkaniec globu staje się potencjalnym konsumentem, a jednocześnie każda zbiorowość etniczna może oferować swoje "produkty kulturowe", często im są one bardziej oryginalne czy egzotyczne tym lepiej - wszak rynek globalny potrzebuje ciągle czegoś nowego, by nakłonić globalnego konsumenta do nabywania nowego typu dóbr.

"Absorpcja" kultur lokalnych przez kulturę globalną sprawia jednak, iż kultury te tracą swoje dawne znaczenie i określone miejsce, podlegając procesom obustronnej dyfuzji. Z tego tez względu skupianie się na ukorzenionej, autentycznej czy rodzimej kulturze i doświadczeniu staje się bezzasadne. Konsekwencją istotnych zmian w relacji między kulturą globalną a kulturami lokalnymi oraz rozwoju kultury masowej i konsumeryzmu, jest powolny zanik wysokiej kultury i spadek znaczenia intelektualistów.

Proces globalizacji przyczynia się do znaczącej redystrybucji przywilejów i deprywacji, w efekcie czego jesteśmy świadkami, obejmującego już niemal wszystkie społeczeństwa, procesu restratyfikacji, kształtującego nowa ekonomiczno-społeczną hierarchię opartą o mobilność, poziom i charakter konsumpcji, nie zaś jak dotąd o status, pochodzenie czy stosunki własności. Brak mobilności dyskredytuje jednostkę w świecie permanentnej zmiany. Konsumpcja wyznacza poprzez swój kod i symbolikę styl życia, a ten mówi, co jest "warta" dana jednostka. Część z nas staje się w pełni i prawdziwie ‘globalna’. Podczas gdy reszta pozostaje przywiązana do swojej ‘lokalności’ czy "peryferyjności".

Sprzedaż jest bez wątpienia podstawową funkcją globalizacji, gdyż stwarza możliwość produkcji na rzecz coraz bardziej rozwijającego się rynku globalnego, rynku charakteryzującego się coraz większym popytem konsumpcyjnym ludzi o podobnych gustach. Kapitalizm, w ramach postępującej globalizacji, może się nadal rozwijać jedynie wraz ze wzrostem popytu konsumenckiego w wymiarze ekonomicznym, wszak w wymiarze psychologicznym popyt ten jest już wystarczająco duży. Niemal każdy mieszkaniec globu pragnie osiągnąć poziom konsumpcji wspomnianej wcześniej 600 milionowej triady.

Kultura konsumpcyjna

Epoka nowoczesności charakteryzowała się dość wyraźnym podziałem podstawowych sfer życia: sfery ekonomicznej, sfery politycznej i sfery kulturowej.

Odrzucenie starej strukturalnej opozycji między kulturą a ekonomią jest szczególnie widoczne w komercjalizacji tej pierwszej i jednoczesnej symbolizacji drugiej. Efektem tego jest pojawienie się kategorii "kultury konsumpcyjnej".

Kultura konsumpcyjna wywodzi się ze zdolności generowania wartości kulturowych i określonego typu zachowań. Jest to kultura, w której większość konsumentów wręcz zachłannie pożąda, a tym samym próbuje zdobyć i wystawić na społeczny pokaz, dobra i usługi, które są społecznie wartościowe, ale nie jak dotąd ze względów utylitarnych. Czynią to jedynie po to, by pokazać określony status, wzbudzić zazdrość innych konsumentów czy też po prostu poszukując nowych wrażeń, bądź wejść w posiadanie nowego modelu posiadanego już dobra.

W epoce ponowoczesnej konsumpcja przestała być prostym nabywaniem przedmiotów użytecznych, przybierając formę symbolicznego rytuału i przeistaczając się w konsumpcję znaków i obrazów.

Kultura konsumpcyjna wymusza nieustanną i coraz szybszą cyrkulację stylów i mód, generując tym samym poczucie efemeryczności na rynku. Kreowanie nowego stylu czy mody prowadzi do procesów tworzenia i ciągłych zmian nisz rynkowych kształtowanych przez zmieniające się trendy popularności.

Kultura konsumpcyjna staje się podstawowym czynnikiem konstruującym osobowość, oferując świat nowych potrzeb silnie związanych z pozbawionym niemal jakichkolwiek ograniczeń, nienasyconym i silnie stymulowanym pożądaniem posiadania danego dobra konsumpcyjnego. Świat kultury konsumpcyjnej jest narcystyczny, a jednocześnie prywatystyczny. Akty konsumpcji sprowadzają się do konieczności wyboru, który uwzględnia akceptację jednego z wielu produktów oferowanych przez reklamodawcę.

Do podstawowych cech kultury ponowoczesnej należy zaliczyć:

  • coraz bardziej powszechną transformację rzeczywistości w obrazy;

  • fragmentację czasu w serie nie kończących się teraźniejszości;

  • umiłowanie pastiszu, który nie ma służyć upiększaniu przeszłości, lecz po prostu ma „wyświetlać” obrazy bez jednoznacznego, głębszego odniesienia ich do rzeczywistości;

  • powierzchowna różnorodność i eklektyzm stylów;

  • zastąpienie zunifikowanej osobowości „schizofreniczną” utratą jaźni w nie podlegającym zmianie czasie;

  • transformacja codzienne relacji społecznych za sprawą nowych form przepływu informacji;

  • możliwość przemieszczania się jednostek w dowolne miejsce w przestrzeni socjo-kulturowej i łatwość tworzenia w miarę trwałych relacji z innymi;

  • brak u ludzi poczucia osobistej historii, co przyczynia się do radykalnego odchodzenia od ideałów wysokiej kultury i orientację na zdecydowanie materialny wymiar egzystencji, na życie zgodne z „konsumenckimi ideałami”;

  • powszechne przywłaszczanie sobie cechy charakterystyczne dla intelektualistów i artystów po to, by skonsumować status związany z życiem intelektualnym - naśladując ich, ludzie pragną konsumować mistykę związaną z ich kreatywnością;

  • ponowocześni ludzie stają się pozerami, udając jednocześnie wyższość nad tymi na których pozują;

  • subiektywne poczucie spełnienia wyraża się identyfikacją z obrazami i symbolami kultury masowej, tym samym wygląd czy styl życia konstytuuje tożsamość jednostki.


Jedna z najważniejszych cech kultury konsumpcyjnej jest jej masowy charakter, dzięki czemu ma tak duże znaczenie w wymiarze makroekonomicznym. Jednak współczesna kultura masowa nie jest zrealizowanym postulatem modernizmu, zakładającym uniwersalizację, standaryzację i homogeniczność kultury światowej (głównie skoncentrowanej wokół kultury Zachodu). I chociaż w społeczeństwie ponowoczesnym można dostrzec symptomy pozbawionej klas przestrzeni społecznej, jest to jedynie pozór. Stratyfikacja społeczna, a raczej restratyfikacja, jest oparta o powstawanie nisz konsumpcyjnych, chociaż występujących w obrębie masowej kultury popularnej.

W warunkach dominacji kultury masowej, jednostki poszukują nowych form zbiorowości. Jednak zbiorowość obecnie zostaje w dużej mierze zastępowana przez „enklawy stylu życia”, wyznaczane przez społeczne, ekonomiczne i kulturowe podobieństwo form spędzania czasu wolnego i podobieństwo konsumowanych dóbr. Enklawy te są dwojako segmentowe: dotyczą tylko życia prywatnego, a jednocześnie są społeczne, gdyż zawierają cechy charakterystyczne wspólnego stylu życia. Enklawy te stanowią również oznakę upadku sfery publicznej oraz tradycyjnych zbiorowości.

Kultura masowa jest stymulowana przez ścisły związek komercji i szeroko rozumianej kultury. Centralne miejsce w tym procesie pełni telewizja. Zakup odbiornika telewizyjnego oznacza wzięcie udziału w wymianie dóbr konsumpcyjnych, oznacza wejście w świat komercji. I chociaż rośnie liczba kanałów czy programów edukacyjnych, telewizja służy głównie reklamie dóbr konsumpcyjnych i ich dystrybucji rynkowej.

Kultura masowa coraz bardziej jest zdominowana przez kult rozrywki. Zwykle bezrefleksyjna, wręcz bezmyślna przyjemność czerpania z oferty mass mediów czy pragnienie przeżycia uciech typowych dla masowym form spędzania czasu wolnego prowadzą do zagłady wysokiej kultury, a przynajmniej do jej gwałtownego kurczenia się, czy marginalizowania. Jednocześnie dotychczasowi twórcy wysokiej kultury powiększają, głownie ze względów ekonomicznych, grono producentów kultury popularnej, co Jameson trafnie nazwał populizmem estetycznym.

Rozwój masowej kultury konsumpcyjnej ma też szereg zalet. Dzięki rozwojowi demokracji oraz masowej produkcji i reklamie, obecnie wiele osób poznaje, czy uświadamia sobie różnorodność stylu i mód, co niegdyś było domeną elit. Z czasem staje się estetycznie wrażliwa i refleksyjnie dokonuje wyborów konsumpcyjnych. Określony styl życia ułatwia jednostce wyrażać własną (choć w ograniczonym stopniu) indywidualność. Poprzez powielanie społecznie typizowanych zachowań jednostka może wyrażać swoją akceptację dla określonego systemu wartości i postaw. Kultura konsumpcyjna sprawia, że każdy ma możliwość samo-rozwoju i samo-ekspresji bez względu na wiek czy pochodzenie klasowe. Masowa kultura konsumpcyjna nie musi jednocześnie prowadzić do wchłonięcia przez dominującą kulturę innych kultur. Pluralizm kulturowy, tolerancja, a przede wszystkim system demokratyczne pozostawiają przestrzeń dla subkultur, w tym również na wysoką kulturę czy elitystyczne reminiscencje "arystokracji".


Pytania:


  1. Źródła globalizacji.

  2. Wymiary globalizacji.

  3. Cechy charakterystyczne globalizacji.

  4. Charakterystyka kultury ponowoczesnej.

  5. Symboliczny wymiar współczesnej konsumpcji.

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Globalizacja imperatyw współczesnej konsumpcji iconCzynniki określające poziom konsumpcji I oszczędności

Globalizacja imperatyw współczesnej konsumpcji iconCzy globalizacja jest destrukcją?

Globalizacja imperatyw współczesnej konsumpcji iconGlobalizacja czy Integracja? Fair Trade G

Globalizacja imperatyw współczesnej konsumpcji iconGlobalizacja – szanse I zagrożenia z nią związane

Globalizacja imperatyw współczesnej konsumpcji icon"Globalizacja Antysemityzmu" I Hegemonia Osi usa-izrael Nad Światem

Globalizacja imperatyw współczesnej konsumpcji iconRzeczpospolita, 23. 06. 01 Nr 145 Globalizacja ktoś już o tym mówił maciej zaremba

Globalizacja imperatyw współczesnej konsumpcji iconGospodarka rynkowa tworzy najsprawniejszy mechanizm samoregulujący w sferze produkcji, podziału, wymiany I konsumpcji, jaki można sobie wyobrazić. Rynek jest

Globalizacja imperatyw współczesnej konsumpcji iconAkcja filmu dzieje się w bliżej nieokreślonej przyszłości. Ziemia jest opuszczona przez ludzi. Przypomina gigantyczne śmietnisko efekt oszalałej konsumpcji

Globalizacja imperatyw współczesnej konsumpcji iconGlobalizacja, zawiązujące się aliansy I produkcja na różnych kontynentach powodują, że często ciężko dziś jednoznacznie stwierdzić, czy mamy do czynienia z

Globalizacja imperatyw współczesnej konsumpcji iconGlobalizacja w naszych czasach jest trzecim stadium rozwoju kolonializmu, który zaczął się w szesnastym wieku podbojami kolonii amerykańskich, afrykańskich I

Umieść przycisk na swojej stronie:
sc.webszkola.com


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©sc.webszkola.com 2012
stosuje się do zarządzania
sc.webszkola.com
Dom